Zeldzaamste orang-oetan ter wereld nog meer met uitsterven bedreigd door extreme regen

In dit artikel:

In november van vorig jaar veroorzaakten woeste regenbuien en omvangrijke aardverschuivingen op Sumatra — gerelateerd aan cycloon Senyar — een zware klap voor de Tapanuli‑orang‑oetans. Nieuw onderzoek, gepubliceerd in Current Biology en geleid door onder anderen Erik Meijaard, concludeert dat door die enkele dagen van extreem weer naar schatting 58 van de nog geen 800 overgebleven Tapanuli‑orang‑oetans zijn omgekomen. Dat betekent ongeveer 7 procent van de totale populatie, terwijl eerder is berekend dat bij een jaarlijkse sterfte van meer dan 1 procent het voortbestaan van de soort ernstig in gevaar komt.

De Tapanuli (Pongo tapanuliensis) is pas in 2017 als aparte orang‑oetansoort erkend en leeft uitsluitend in het tropisch regenwoud van de Tapanuli‑regio in het noorden van Sumatra. Behoudsorganisaties merkten kort na de ramp dat er veel minder dieren werden gezien; hulpverleners troffen later ook kadavers of resten tussen omgewoelde bomen en puin aan. Meijaard en collega’s zeiden aanvankelijk van een verlies van rond de 35 dieren uit te gaan; de nieuwere, voorzichtige telling komt uit op 58 doden. Wetenschappers waarschuwen dat dergelijke massale sterfte “vele malen verder gaat dan wat deze dieren kunnen verdragen”.

De studie koppelt het directe sterftegeval aan de intensiteit van de storm en de daaropvolgende modderstromen, maar legt ook een bredere link met door de mens versterkte klimaatverandering. Volgens de auteurs verhogen hogere frequentie en kracht van extreme neerslag de kans dat vergelijkbare rampen in de toekomst opnieuw grote gevolgen hebben voor de reeds uiterst kwetsbare populatie. De Tapanuli staat op de IUCN Rode Lijst als 'kritiek bedreigd' — één stap verwijderd van extinctie in het wild.

De onderzoekers trekken hiermee de aandacht op de combinatie van klimaatinstabiliteit, verlies aan biodiversiteit en de fragiele status van deze mensaap. Ze vragen om een gecoördineerde, internationale aanpak: versterkte binnenlandse bescherming van leefgebied, klimaatbestendige planning en wereldwijde financiële en technische steun om verdere achteruitgang te stoppen. Zonder zulke maatregelen groeit volgens hen het risico dat de Tapanuli‑orang‑oetan de eerste moderne mensapen‑uitsterving wordt.