Hou op jongeren als sneeuwvlokjes te betitelen. Daarvoor zijn hun mentale problemen, soms uitmondend in zelfdoding, te groot
In dit artikel:
Generatie Z (geboren ca. 1997–2012) kampt opvallend vaker met psychische klachten: depressie, angst, paniekaanvallen, eenzaamheid en gedachten aan zelfdoding komen onder 13‑ tot 25‑jarigen veel voor. Onder jongeren in die leeftijdsgroep denkt volgens het artikel 20–30% wel eens aan zelfdoding, een toename van 20–50% ten opzichte van twaalf jaar geleden. Het aantal zelfdodingen steeg van ongeveer 240 per jaar naar circa 300; die stijging zit vooral bij twintigers. Bij adolescenten blijft het aantal suïcides rond de 60 per jaar, maar het aantal pogingen neemt toe.
De twee onderzoekers die in het artikel aan het woord komen zijn Diana van Bergen (jeugdonderzoeker, RUG) en Frederike Jörg (universitair hoofddocent psychiatrie, UMCG). Zij zien meerdere samenhangende oorzaken: grotere prestatiedruk, perfectionisme, doorgeschoten individualisme, gebrek aan verbondenheid, de negatieve effecten van sociale media (online pesten en een bron van onrealistische vergelijkingen), en actuele maatschappelijke zorgen zoals huisvestingsproblemen, klimaatcrisis en oorlog. Jörg benadrukt bovendien de rol van armoede en gezinsproblemen (scheidingen, schulden) die stress verhogen en opvoeding bemoeilijken; in Groningen verergeren intergenerationele armoede, werkloosheid en aardbevingsschade de situatie.
Belangrijke risicofactoren zijn volgens de onderzoekers het ontbreken van geborgenheid en het gevoel een last te zijn voor anderen. Bescherming komt vooral uit sociale verbondenheid: jongeren die zich veilig en thuis voelen op school, binnen het gezin en in vriendengroepen vertonen minder suïcidaliteit. Kleine signalen van betrokkenheid kunnen veel betekenen; soms helpt al een berichtje van vrienden op cruciale momenten. Voor dieper zittende problemen is professionele hulp nodig.
Praktische adviezen in het stuk richten zich op ouders, vrienden en beroepskrachten: ga in gesprek, luister zonder te oordelen, vraag door bij wanhoop en help – indien nodig – samen naar hulp te zoeken. Van Bergen raadt aan jongeren structuur en zingeving te bieden: school, werk of vrijwilligerswerk kunnen bijdragen aan een gevoel van waarde en verbinding. Jörg pleit daarnaast voor bredere maatschappelijke maatregelen om armoede en onzekerheid aan te pakken in plaats van het probleem te vernauwen tot individuele weerbaarheid.
Het artikel wijst ook op een onderzoeksbehoefte: Van Bergen wil systematisch in kaart brengen wat jongeren tegenwoordig precies ervaren waardoor somberheid en stress toenemen. Beide deskundigen benadrukken dat dit niet louter een privésituatie is maar een maatschappelijk vraagstuk waarvoor beleid en gemeenschapsmatige oplossingen nodig zijn.
Wie direct in problemen zit of iemand kent die aan zelfdoding denkt, kan 24/7 anoniem hulp zoeken via 0800‑0113 (gratis) of de chat op 113.nl.
Op dinsdag 12 mei organiseert de Rijksuniversiteit Groningen een Publieksacademie in de aula van het Academiegebouw (19.30–21.30 uur) over mentale gezondheid en suïcide onder jongeren. Sprekers zijn onder meer Diana van Bergen, Frederike Jörg en ervaringsdeskundige Jonneke; deelname is gratis maar aanmelden is verplicht (via de RUG-site).